Ölçün
Ana sayaç ve alt sayaçlarla kaynak, bina, proses ve sulama tüketimlerini ayırın.
ÖLÇÜM • KONTROL • İZLEME
Su verimliliği projeniz nereden başlamalı?
Su verimliliği, aynı hizmeti veya üretimi daha az suyla sağlamak; kayıpları azaltırken ölçülebilir ve sürdürülebilir bir işletme düzeni kurmaktır. İlk adım, suyun nereden geldiğini, nerede kullanıldığını ve hangi noktada kontrol edilebildiğini ortaya koymaktır.
Kontrol edin
Basınç, debi ve vana işletimini gerçek saha koşullarına göre yönetin.
Sonucu doğrulayın
Uzaktan okuma, alarm ve dönemsel raporlarla hedef ve gerçekleşmeyi karşılaştırın.
Atlas Sayaç; sayaç, debimetre, vana, haberleşme ve yazılım ihtiyacını aynı proje kapsamında değerlendirmenize yardımcı olur. Yeni sistem kurulumunda veya mevcut altyapının geliştirilmesinde, ürün seçimi ve teklif kapsamını saha verileriniz üzerinden netleştirelim.
KURUMUNUZA GÖRE UYGULAMA
Her kurum için doğru ölçüm sınırı
Belediyeler ve su idareleri
Şebeke girişleri, depolar ve bölgesel ölçüm alanlarını (DMA) birlikte izleyin. Su dengesi, minimum gece debisi ve kritik nokta basıncıyla kayıp araştırmasını önceliklendirin; bakım ve arıza kayıtlarıyla sonucu doğrulayın.
OSB’ler ve endüstri bölgeleri
Bölge girişinden parsel sayacına kadar ortak altyapıyı görünür kılın. Katılımcı işletmelerin tüketimini, ortak alanları, arıtma ve geri kullanım hatlarını ayırın. Bölge yönetiminin kapsamı ile tesisin NACE yükümlülüğünü ayrı değerlendirin.
Üniversiteler ve kampüsler
Fakülte, laboratuvar, yurt, yemekhane, spor tesisi ve peyzaj tüketimlerini alt ölçümle ayırın. Akademik takvim ve kullanıcı sayısını hesaba katarak karşılaştırma yapın; gece tüketimi ve sürekli akışı araştırın.
Kamu kurumları ve yerleşkeler
Bina ve blok bazında su envanteri oluşturun. Musluk, duş ve rezervuarları verimlilik açısından değerlendirin; sorumluluk, eğitim, bakım ve yıllık sonuç kayıtlarını aynı plan içinde yönetin.
Sanayi, otel ve sağlık tesisleri
Sanayide proses, soğutma ve temizlik hatlarını üretim verisiyle ilişkilendirin. Otellerde doluluk, hastanelerde hizmet yoğunluğu gibi uygun göstergeleri kullanın. Sağlık ve hijyen gerekliliklerine uygun iyileştirmeleri seçin.
Sulama işletmeleri ve peyzaj
Hidrant, sulama bölgesi ve kaynak bazında hacim kaydı oluşturun. Debi, basınç ve sulama programını birlikte değerlendirin. Kampüs peyzajını içme-kullanma suyu tüketiminden ayrı izleyin.
MEVZUAT VE KAPSAM
Su Verimliliği Yönetmeliği: kimler yükümlü?
27 Aralık 2024 tarihli, 32765 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Su Verimliliği Yönetmeliği; sistem kurulumu, izleme, planlama ve belgelendirme çerçevesini belirler. Kurumun kapsamı Ek-1, endüstriyel faaliyet listesi Ek-2 üzerinden kontrol edilir.
Kapasite eşiklerini doğru okuyun. Kamu kurumları satırında eğitim, yurt ve sağlık kuruluşları hariç tutulur; bu gruplar kendi satırlarıyla değerlendirilir. Eğitim kurumları/yurtlar için 400 ve üzeri öğrenci, sağlık kuruluşları için 100 ve üzeri yatak, konaklamalı turizm işletmeleri için 100 ve üzeri oda eşiği vardır. İş merkezi ve ticari plazalarda 1.000 m²’den büyük parsel alanı koşulu bulunur. Ek-2 endüstriyel faaliyetlerinde 50 ve üzeri çalışan koşulu aranır.
2026 temel sistem kurulum takvimi
| Kapsam | Ek-1 süresi | Hesaplanan tarih |
|---|---|---|
| Büyükşehir belediyeleri ve su/kanalizasyon idareleri | 18 ay | 27 Haziran 2026 |
| Büyükşehir dışındaki il belediyeleri | 21 ay | 27 Eylül 2026 |
| Büyükşehir dışındaki, nüfusu 50.000 üzeri ilçe belediyeleri | 24 ay | 27 Aralık 2026 |
| Ek-1 kapsamındaki bina ve yerleşkeler | 21 ay | 27 Eylül 2026 |
| Ek-2 NACE faaliyetleri; 50 ve üzeri çalışan | 18 ay | 27 Haziran 2026 |
| OSB, serbest bölge ve endüstri bölgeleri | 18 ay | 27 Haziran 2026 |
| Ek-1 kapsamındaki 500 ha ve üzeri sulama tesisleri | 21 ay | 27 Eylül 2026 |
Tarihler, 27 Aralık 2024 yayım tarihine Ek-1’deki süreler eklenerek hesaplanmıştır. Sonradan faaliyete geçenlerde süre faaliyet başlangıcından işler. Kuruma özel kararlar ve güncel Bakanlık duyuruları ayrıca kontrol edilmelidir. Bu takvim sistem kurulumuna aittir; Yeşil Belge başvuru süreleriyle karıştırılmamalıdır.
Dayanak: Su Verimliliği Yönetmeliği — Ek-1, Ek-2; Geçici Madde 1/2.
BELGELENDİRMEYE HAZIRLIK
Mavi, Yeşil ve Turkuaz Su Verimliliği Belgesi
Mavi Belge: sistemi kurun
Ek-3’teki yedi kriter; yönetim, mevcut durum, hedef, plan, eğitim, verimli bireysel ekipman ve bilgilendirmeyi kapsar.
Yeşil Belge: sektörel kriterler
Ek-4 kriterleri kurum türüne göre değişir. Madde 7’de belirtilen gruplarda başvuru yükümlülüğü vardır; belediyeler için ilgili gruplarda en fazla 3, diğer sayılan gruplarda en fazla 5 yıllık süre düzenlenir.
Turkuaz Belge: ileri seviye
Gönüllülük esasına dayanır. Ek-5’teki sektörel yeniden kullanım, izleme ve yönetim sistemi kriterleri birlikte değerlendirilir.
Mavi Belge için yedi temel çalışma
- Su verimliliği için yeterli sayıda sorumlu personel görevlendirin.
- Kaynakları, tüketim noktalarını, ölçümleri ve mevcut uygulamaları belirleyin.
- Ölçülebilir su verimliliği hedefleri oluşturun.
- Hedeflere ulaşacak faaliyetleri ve uygulama planını hazırlayın.
- Eğitim ve bilinçlendirme faaliyetlerini düzenleyin.
- Musluk, duş ve rezervuar gibi bireysel kullanım noktalarında su verimli ekipman kullanın.
- Bilgilendirici yazılı ve görsel materyalleri kullanın.
Görevlendirme yazıları, etiketli sayaç ve kullanım noktası envanteri, tüketim kayıtları, beş yıllık plan, uygulama kayıtları ve eğitim katılım belgeleri hazırlığı izlenebilir kılar. Resmî başvuruda Bakanlığın güncel istediği bilgi ve belgeler esas alınır.
Belgeyi Tarım ve Orman Bakanlığı düzenler. Sayaç, vana veya otomasyon alımı tek başına belge ya da mevzuata tam uyum sağlamaz. Atlas’ın ölçüm ve kontrol çözümleri, planınızın saha verisi ve uygulama altyapısını destekler. TS ISO 46001 yönetim sistemi belgesi de Bakanlığın Mavi/Yeşil/Turkuaz belgelerinden farklıdır. Ek-4’teki ilgili dipnotlarda ISO 46001 ilk Yeşil Belge başvurusunda aranmaz; yenilemede zorunludur.
Başvuru ve izleme, Bakanlığın belirlediği kanaldan yürütülür. Yönetmeliğin 8. maddesi bilgi sistemi üzerinden başvuruyu düzenler; Geçici Madde 1, sistem devreye girene kadarki yöntemi tanımlar. Belgelerin geçerlilik süresi beş yıldır. Yükümlü belge sahipleri süre bitiminden üç ay önce yenilemeye başvurur.
Dayanak: Su Verimliliği Yönetmeliği — Madde 7–9; Ek-3, Ek-4 ve Ek-5.
PLANLAMADAN İŞLETMEYE
Beş yıllık su verimliliği planını sahaya taşıyın
-
Kapsamı ve sorumluları belirleyin
Tesis sınırını, faaliyet/NACE bilgisini, kapasiteyi ve kurumsal sorumluları tanımlayın. Mevcut fatura, sayaç, kuyu, depo ve tesisat kayıtlarını bir araya getirin.
-
Mevcut durumu ölçün
Temsil edici bir referans dönem seçin. Ana giriş, bina, proses, sulama ve geri kullanım ölçümlerini eş zamanlı kaydedin; eksik veriyi ve sayaç belirsizliğini raporlayın.
-
Beş yıllık planı hazırlayın
Her iş paketi için başlangıç değeri, hedef, sorumlu, bütçe, ihtiyaç duyulan teknoloji ve tamamlanma tarihi belirleyin. Eğitim ve işletme ihtiyaçlarını da plana ekleyin.
-
Ölçüm ve kontrolü uygulayın
Öncelikli bölümlerde alt sayaçları, haberleşmeyi ve gerekli basınç/akış kontrolünü kurun. Kesinti, bakım erişimi ve mevcut otomasyonla uyumu proje aşamasında çözün.
-
Devreye alın, kanıtlayın
Cihaz etiketlerini, birimleri, zaman damgalarını, alarm ve veri aktarımını kontrol edin. Kabul tutanakları, eğitim kayıtları ve kullanım dokümanlarını teslim dosyasında toplayın.
-
İzleyin ve iyileştirin
Gerçekleşmeyi hedefle karşılaştırın; üretim, doluluk ve mevsim etkilerini açıklayın. Yönetmelikteki yıllık izleme ve raporlamayı yürütün; hedef riski varsa planı güncelleyin.
Yönetmeliğin 6. maddesi, beş yıllık uygulama takvimini ve yıllık sonuç takibini düzenler. Planınızda mevcut ve planlanan kullanımı, mevcut tedbirleri, hedefleri, insan kaynağını, finansmanı, teknolojiyi ve eğitimi birlikte tanımlayın. Yukarıdaki sıra mühendislik uygulaması için önerilen yol haritasıdır.
Dayanak: Su Verimliliği Yönetmeliği — Madde 5–6.
TEKNİK ÇÖZÜM MİMARİSİ
Sayaçtan karar verilebilir veriye
| Katman | İhtiyaç ve tasarım kararı |
|---|---|
| Ölçüm | Ana giriş, bina, parsel, proses, sulama ve geri kullanım hatları. Sayaç/debimetreyi yalnız boru çapına göre değil gerçek debi aralığı, akışkan, sıcaklık, basınç ve montaj koşullarına göre seçin. |
| Haberleşme | Cihaz seçeneğine ve projeye göre M-Bus, darbe çıkışı, Modbus veya LoRa/LoRaWAN gibi bağlantıları değerlendirin. Kapsama, enerji, kablolama, pil ömrü ve kayıt sıklığını birlikte belirleyin. |
| Kontrol | Basınç, seviye ve akış işlevlerini uygun vana/aktüatör ve saha sensörleriyle projelendirin. Mevcut SCADA veya bina otomasyonuyla bağlantı, güvenli arıza davranışı ve manuel müdahale tanımlansın. |
| Yazılım ve raporlama | Zaman damgalı kayıt, tüketim eğilimleri, anomali/alarm takibi, kullanıcı yetkileri ve veri dışa aktarımını ihtiyaç listesine yazın. Atlas Server ve mevcut sistemlerle entegrasyon kapsamını proje bazında teyit edin. |
Su dengesi, kayıp ve basınç yönetimi
Ana giriş ile tüketim toplamlarını aynı dönem ve birimlerde karşılaştırın. Depo stok değişimi, ölçülmeyen izinli kullanım, eksik veri ve ölçüm belirsizliğini açıklamadan farkın tamamını kaçak saymayın. Belediyelerde gelir getirmeyen su; fiziksel kayıplarla birlikte görünür/idari kayıpları ve faturalandırılmayan izinli tüketimi de kapsar.
DMA, yani bölgesel ölçüm alanı, sınırları tanımlı şebeke bölümünün giriş/çıkışlarının izlenmesini sağlar. Minimum gece debisi ve kritik nokta basıncı, araştırma önceliğini belirlemeye yardımcı olur. Basıncı düşürme kararı; yeterli hizmet basıncı, yüksek kotlar, yangın suyu gereksinimi ve darbe/kavitasyon riskleri değerlendirilerek verilmelidir.
Hangi performans göstergelerini izlemelisiniz?
Toplam kullanım + birim tüketim
m³/gün ile birlikte sanayide m³/ton, kampüste L/kişi·gün gibi uygun bir gösterge kullanın. Kullanıcı ve üretim sınırını açıkça tanımlayın.
Ölçüm kapsamı + veri kalitesi
İzlenen tüketim noktalarını, eksik okuma oranını ve zaman uyumunu takip edin. Düşük tüketim kadar güvenilir veri de önemlidir.
Geri kullanım + işletme performansı
Yeniden kullanılan hacmi ayrı sayaçlayın. Oranın paydasını belirtin; toplam kullanım payı ile atıksu geri kazanım oranı aynı gösterge değildir.
Örnek hesap — gerçek proje sonucu değildir: Referans dönemde 10.000 m³, karşılaştırılabilir sonraki dönemde 8.500 m³ tüketim varsa hacim azalması (10.000 − 8.500) / 10.000 × 100 = %15 olur. Üretim, doluluk veya hava koşulları değişmişse önce uygun normalizasyon yapılmalıdır.
ALTERNATİF SU KAYNAKLARI
Yağmur suyu, gri su ve geri kullanım
Yağmur hasadı, gri su ve arıtılmış atıksu farklı kalite ve kullanım koşullarına sahiptir. Kaynağın sürekliliğini, arıtmayı, izinleri, depolamayı ve hedef kullanımı birlikte değerlendirin. İçme-kullanma suyu ile yeniden kullanım devrelerinin ayrımı, geri akışın önlenmesi ve doğru etiketleme proje tasarımının parçasıdır.
| Belge / grup | İlgili oran — hesap tabanıyla birlikte |
|---|---|
| Yeşil — NACE faaliyetleri | Toplam su kullanımının %10’u geleneksel olmayan kaynaklardan. |
| Yeşil — OSB ve bölgeler | Toplam su kullanımının %5’i geleneksel olmayan kaynaklardan. |
| Turkuaz — NACE faaliyetleri | Atıksuyun en az %20’si geri kazanılarak yeniden kullanılır. |
| Turkuaz — OSB ve bölgeler | Atıksuyun en az %25’i geri kazanılarak yeniden kullanılır. |
Bu oranlar ilgili belge düzeyinin tek başına yeterli olmayan kriterleridir. Üniversite kampüslerinin Yeşil Belge tablosunda bireysel su ekipmanlarının en az %25’inin verimli olması gibi farklı koşullar vardır. Yağmur hasadı ilgili imar hükümlerine, gri su koşulu ise ilgili tablolarda yönetmelik yayımı itibarıyla yeni projelendirilen alanlara bağlanmıştır. Her kurum için kendi tablosu ve dipnotları birlikte okunmalıdır.
İHALE VE TEKNİK SATIN ALMA
Su verimliliği teknik şartnamesinde ne olmalı?
İhale hazırlığına marka bağımsız işlev, ölçülebilir performans ve saha koşullarıyla başlayın. Aşağıdaki liste, sayaç, debimetre, vana ve uzaktan izleme alımı için teknik ihtiyaç hazırlığıdır; idarenin resmî ihale dokümanı veya hukuk kontrolünün yerine geçmez.
| Dosya bölümü | Açıkça tanımlanacak kapsam |
|---|---|
| Amaç ve saha sınırı | Tesis/bölge, ölçülecek kullanımlar, mevcut altyapı, montaj noktaları ve beklenen çıktı. |
| Sayaç ve debimetre | Akışkan; minimum, normal ve maksimum debi; DN ve bağlantı; basınç/sıcaklık; ölçüm doğruluğu; uygunluk belgeleri; montaj ve düz boru gereksinimi. |
| Vana ve kontrol | Kontrol işlevi, giriş/çıkış basıncı, debi aralığı, kavitasyon değerlendirmesi, aktüasyon, manuel müdahale ve enerji kesintisinde güvenli konum. |
| Haberleşme ve yazılım | Mevcut protokoller, okuma aralığı, kapsama testi, yerel kayıt ihtiyacı, zaman senkronizasyonu, alarm, yetkilendirme, veri sahipliği ve dışa aktarım. |
| Metraj ve iş kapsamı | Cihaz, montaj aksesuarı, pano, enerji, kablo, vana odası, entegrasyon ve devreye alma kalemlerini ayıran keşif listesi. |
| Test ve kabul | Proje için belirlenen ölçüm doğrulaması, haberleşme başarısı, kesinti senaryosu, rapor örneği ve işletme personeli eğitimi. |
| İşletme maliyeti | Yazılım/lisans, haberleşme, pil veya enerji, bakım, periyodik kontrol, yedek parça, garanti ve servis kapsamı. |
Şartnameye yazılabilecek kabul senaryoları
- Seri numarası, saha etiketi ve teslim edilen model, onaylı listeyle eşleşir.
- Ölçüm verisi, doğru birim ve zaman damgasıyla hedef yazılıma ulaşır; cihaz kaydıyla karşılaştırılır.
- Haberleşme/enerji kesintisi ve geri dönüş davranışı, varsa tamponlanan kayıtların aktarımıyla birlikte denenir.
- Basınç veya akış kontrolü, proje set değeri ve tanımlı çalışma aralığında doğrulanır.
- Alarm, yetkilendirme, rapor dışa aktarımı, eğitim ve işletme dokümanları teslim kapsamında kontrol edilir.
Kabul yöntemleri ve toleransları ürünün geçerli teknik belgesi ve proje koşullarıyla belirlenmelidir. Teklif karşılaştırmasında cihaz bedelinin yanında montaj, yazılım, haberleşme, entegrasyon ve bakım kalemlerini aynı kapsamda değerlendirin.
ATLAS ÇÖZÜMLERİ
Projenize uygun ürün ve entegrasyonu seçin
Ultrasonik su sayaçlarıBina ve tesis tüketim noktaları için model ve haberleşme seçimi.DebimetrelerAna hat ve proses ölçümleri için akışkana ve debi aralığına uygun seçim.Vana ve su kontrol elemanlarıBasınç, akış, izolasyon ve işletme ihtiyacına uygun vana grupları.Otomasyon ve uzaktan sayaç okumaVeri toplama ve mevcut altyapıyla uyum seçenekleri.
Teknik özellikler ve belgeler model bazında doğrulanır. Yazılım ve entegrasyon seçenekleri için Yazılım & Platform sayfamızı, mevcut kullanıcı girişi için Atlas Server portalını inceleyebilirsiniz.
SIK SORULAN SORULAR
Su verimliliği projesi hakkında merak edilenler
Su verimliliği nedir?
Su verimliliği, bir hizmeti veya üretimi daha az suyla gerçekleştirmek ya da aynı suyla daha fazla fayda sağlamaktır. Kurumsal uygulama; ölçüm, hedef, plan, eğitim, kontrol ve sonuçların izlenmesini birlikte gerektirir.
Mavi Su Verimliliği Belgesi için akıllı sayaç almak yeterli mi?
Hayır. Ek-3’teki yedi kriterin karşılanması gerekir. Sayaç ve uzaktan okuma, mevcut durumun ve sonuçların izlenmesine veri sağlar; personel görevlendirme, planlama, eğitim, bireysel su verimli ekipman ve bilgilendirme çalışmalarının yerini tutmaz. Belgeyi Tarım ve Orman Bakanlığı düzenler.
OSB içindeki her işletmenin yükümlülüğü aynı mı?
Hayır. OSB yönetimi Ek-1’de ayrı bir kapsamdır. Tesisin yükümlülüğü ise Ek-2’deki faaliyet/NACE kodu ve Ek-1’deki çalışan sayısı gibi koşullarla değerlendirilir. Ortak altyapı ölçümleri ile işletme içi proses ölçümleri birbirini tamamlar.
Üniversitede su verimliliği projesine nereden başlanır?
Ana sayaçlar ve su kaynaklarıyla birlikte fakülte, yurt, yemekhane, laboratuvar ve peyzaj tüketim noktalarını envantere alın. Yüksek tüketimli veya açıklanamayan tüketimi olan bölümlerde alt ölçüm planlayın. Bina bazlı tüketimi kullanıcı sayısı ve akademik takvimle birlikte değerlendirin.
Ana sayaç ile alt sayaçların farkı doğrudan kaçak mıdır?
Her zaman değil. Aynı dönem ve birimler, depo stok değişimi, ölçülmeyen izinli tüketimler, eksik okumalar ve sayaç belirsizliği incelenmelidir. Sürekli gece debisi veya basınç değişimi saha araştırması için işaret olabilir; tek başına kaçak kanıtı değildir.
M-Bus, Modbus veya LoRaWAN nasıl seçilir?
Mevcut cihaz çıkışları, saha mesafesi, kablo imkânı, enerji, kapsama, veri sıklığı ve entegrasyon gereksinimi birlikte değerlendirilir. Her sayaç her protokolü desteklemez; seçilen modelin teknik belgesi ve saha haberleşme testiyle doğrulama yapılır.
Beş yıllık su verimliliği planı neleri içerir?
Mevcut ve planlanan kullanım, mevcut uygulamalar, hedefler ve tedbirler, insan kaynağı, finansman, teknoloji ve eğitim ihtiyaçları ile beş yıllık uygulama takvimini içerir. Sonuçlar yıllık izlenir; hedefe ulaşılamaması riski varsa plan güncellenerek Bakanlık onayına sunulur.
Su verimliliği ihalesi için Atlas’tan ne istemeliyiz?
Saha kapsamını, boru çaplarını, debi/basınç aralıklarını, ölçüm noktalarını ve mevcut otomasyonu paylaşarak ürün seçimi ve kalemleri açık bir teklif isteyin. Teknik föy, uygunluk belgesi, haberleşme seçeneği, montaj sınırları, devreye alma ve kabul kapsamı ürün/proje bazında belirtilsin.
Ne kadar su tasarrufu sağlanabilir?
Oran; başlangıç tüketimine, kayıp nedenlerine, proseslere ve uygulanacak tedbirlere bağlıdır. Önce güvenilir bir referans dönem oluşturulur, ardından uygulama sonrası sonuçlar benzer işletme koşullarında karşılaştırılır. Saha verisi olmadan sabit bir tasarruf oranı verilemez.
ATLAS İLE PROJENİZİ KONUŞUN
Ölçüm noktalarınızdan başlayalım.
Belediye, OSB, üniversite veya tesisiniz için sayaç, vana ve uzaktan izleme ihtiyacınızı paylaşın. Teknik ekibimizle ürün seçimi ve teklif kapsamını netleştirin.
- Kurum türü, tesis konumu ve proje hedefi
- Mevcut tüketim verileri ve sayaç/ölçüm noktası sayısı
- Boru çapı, akışkan, debi ve basınç aralıkları
- Haberleşme, enerji ve mevcut otomasyon bilgisi
- Şartname veya keşif özeti; hedef teslim dönemi
Teklif formunda “Su Verimliliği” ürün grubunu seçin. Elinizdeki bilgileri mesaj alanına ekleyin; eksik saha verileri varsa bunları da belirtin.
KAYNAKLAR VE TEKNİK DAYANAK
Resmî kaynaklarla derinleşin
- Su Verimliliği Yönetmeliği ve Ek-1–Ek-5 — Tarım ve Orman Bakanlığı
- Bina ve yerleşkeler için Mavi Belge kılavuzu — Su Yönetimi Genel Müdürlüğü
- Kentsel su verimliliği ve su kayıpları — Bakanlık bilgi portalı
İçerik güncellemesi: . Mevzuat özetlerinde ilgili resmî metin ve sektör ekleri esas alınır. Atlas Vana bilgi merkezindeki su verimliliği içeriği, Atlas Sayaç’ın ölçüm ve kontrol çözümleri için geliştirilerek uyarlanmıştır.